Vũ "nhôm" có những quyền gì khi áp dụng luật mới?

Bị can Phan Văn Anh Vũ, tức Vũ "nhôm" có thể dùng quyền im lặng

Như tin đã đưa, chiều 4/1, Bộ Công an thông báo, Cơ quan An ninh điều tra đã tiếp nhận bắt nghi can Phan Văn Anh Vũ, tức Vũ 'nhôm" khi ông này bị Singapore trục xuất về Việt Nam. Trước đó, Vũ "nhôm" đã bị Bộ Công an ra quyết định truy nã.

Quy trình tố tụng giải quyết vụ án Vũ "nhôm" diễn ra thế nào?

Cũng giống như những vụ án hình sự khác, vụ án Vũ “nhôm” sẽ được giải quyết theo thủ tục chung được quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự. Vụ án sẽ trải qua các giai đoạn: Khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm, xét xử phúc thẩm, thi hành án bản án, quyết định của Tòa án.

Vũ "nhôm" đã bị Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an khởi tố tội "Cố ý làm lộ bí mật Nhà nước" quy định tại điều 263 BLHS 1999 (sửa đổi năm 2009).

Theo đó, cố ý làm lộ bí mật Nhà nước được xác định là làm cho người khác biết được bí mật bằng mọi hình thức (lời nói, chữ viết, hình vẽ…). Tội phạm hoàn thành khi người thứ hai không có trách nhiệm biết được bí mật đó.

Với tội danh Cố ý làm lộ bí mật nhà nước mà đại gia Vũ “nhôm” vừa bị khởi tố, người phạm tội có thể đối mặt với nhiều mức án với các hành vi phạm tội gây hậu quả khác nhau.

Cụ thể, phạt tù từ 2-7 năm nếu cố ý làm lộ bí mật Nhà nước hoặc chiếm đoạt, mua bán, tiêu hủy tài liệu bí mật nhà nước, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 80 của BLHS (về tội gián điệp, chống phá Nhà nước).

Phạt tù từ 5-10 năm nếu phạm tội gây hậu quả nghiêm trọng; Phạt tù từ 10-15 năm nếu phạm tội gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ mười triệu đồng đến một trăm triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 - 5 năm. 

Vũ "nhôm" có những quyền gì khi áp dụng Luật mới?

Đáng lưu ý, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (TTHS) đã có hiệu lực từ 1/1/2018 nên việc điều tra, truy tố, xét xử Vũ "nhôm" sẽ hoàn toàn theo luật mới, điển hình là quy định về quyền im lặng.

Bộ Luật Tố tụng hình sự 2015 không có định nghĩa chính thức về quyền im lặng, mà chỉ có nội dung chứa nội hàm quyền im lặng như sau:  Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo có quyền “trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội” (điểm d khoản 1 Điều 58, điểm c khoản 2 Điều 59, điểm d khoản 2 Điều 60, điểm h khoản 2 Điều 61 BLTTHS).

Như vậy, với quy định nêu trên, bị can Vũ "nhôm" có quyền tự chủ về lời khai của mình, có thể không khai những gì bất lợi đối với mình hoặc không thừa nhận hành vi phạm tội của mình. Bởi trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc các cơ quan tiến hành tố tụng (theo quy định tại Điều 15 Bộ luật TTHS - “Trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Người bị buộc tội có quyền nhưng không buộc phải chứng minh là mình vô tội”).

Bị can Vũ “nhôm” cũng có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự như quyền im lặng, quyền tự bào chữa, nhờ luật sư bào chữa….

Tuy nhiên, quyền im lặng không loại trừ quyền khai báo của người bị buộc tội. Người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo có quyền khai báo sau khi được giải thích về quyền và nghĩa vụ của mình. Việc nhận tội của bị can, bị cáo luôn được xem là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong quyết định hình phạt  đối với bị cáo. 

Chiều 4/1, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an tiến hành tiếp nhận bắt bị can Phan Văn Anh Vũ và tiến hành điều tra theo quy định của pháp luật. Trước đó, Bộ Công an phát đi thông báo cho biết, Phan Văn Anh Vũ, sinh năm 1975, trú tại số 82 Trần Quốc Toản, quận Hải Châu, TP Đà Nẵng đã vi phạm pháp luật Việt Nam và bỏ trốn khỏi nơi cư trú.  Ông Phan Văn Anh Vũ là Chủ tịch HĐQT Công ty CP Xây dựng Bắc Nam 79, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nova Bắc Nam 79 - nay là Công ty CP Đầu tư và Phát triển Chấn Phong, nổi tiếng là một “đại gia” sở hữu nhiều khối tài sản tại Đà Nẵng. Ngày 22/12, Bộ Công an đã khởi tố bị can đối với Phan Văn Anh Vũ vì hành vi “Cố ý làm lộ tài liệu bí mật Nhà nước”. Vũ "nhôm" nổi tiếng là đại gia sở hữu nhiều khối bất động sản lớn tại Đà Nẵng.

Luật sư Nguyễn Hữu Toại - Công ty Luật Hừng Đông

Nhiều người băn khoăn, việc một công dân như Phan Văn Anh Vũ, tức Vũ “nhôm” cùng lúc mang bên mình 3 hộ chiếu có phù...